Hyperreëel. De kunst van trompe-l'oeil

Zoals alle auteurs in deze catalogus ons in herinnering brengen, hebben we de stichtende fabel van trompe-l'oeil of trompe l'oeil, met de Griekse schilders Zeuxis en Parrhasius, te danken aan Plinius de Oudere. Zeuxis schildert druiven zo echt dat vogels ernaar komen pikken; Parrhasius daarentegen overtreft hem door een gordijn te schilderen dat Zeuxis zelf bedriegt. Deze anekdote drukt heel goed de dualiteit van het picturale illusionisme uit. Zeuxis verandert ons in eenvoudige wezens zoals vogels, waardoor we terugkeren naar een naïeve houding van kinderlijke verwondering. Parrasio daarentegen vertegenwoordigt de reflectieve, bijna filosofische dimensie van trompe l'oeil, omdat hij de fictieve aard van schilderkunst benadrukt. Dit is het meta-picturale potentieel van trompe-l'oeil, dat zo interessant was in de barokperiode en dat opnieuw de meesters van de 20e eeuw intrigeerde, van Picasso en Braque tot Magritte en Dalí en vele anderen.

Deze publicatie onthult alle registers van het illusionisme, van het eenvoudige stilleven tot de meest complexe spelletjes met de lijst en het raam, de nis en de kast, het gordijn, het quodlibet, de grisaille. Niet minder divers is de verscheidenheid van het bedrog: er zijn simulaties van vorm, reliëf en textuur, simulaties van marmer en versleten hout, van gevouwen Vellen Papier en plooien van draperieën. De tentoonstelling bestrijkt een brede historische boog, van de Renaissance tot nu, maar altijd met een mix van tijden, een combinatie van antieke, moderne en hedendaagse werken, want in trompe l'oeil is er altijd iets dat de tijd overstijgt en identiek maar telkens anders terugkeert.

Uitgeverij: Stichting Colección-thyssen Bornemisza