Wanneer is een kamerpot geen kamerpot meer? Wanneer Marcel Duchamp verklaart dat het kunst is. Van de beroemde De fontein tot een bebaarde en besnorde Mona Lisa, deze essentiële inleiding tot de kunstenaar verkent zijn ready-mades en andere gedurfde praktijken, evenals zijn beslissende positie in de 20e-eeuwse kunst.

De man van de ready-mades

Duchamp, voor en na in de 20e-eeuwse kunst

Wanneer is een kamerpot geen kamerpot meer? Toen Marcel Duchamp (1887-1968) besloot om het tot kunst te verklaren. Het tumult dat ontstond na De fontein (1917) van de Franse kunstenaar, een porseleinen kamerpot die in een galerie werd tentoongesteld, zorgde voor precedenten in kunstkringen die vandaag de dag nog steeds relevant zijn.
Duchamp wijdde zijn artistieke leven aan het uitdagen van het concept van kunst en opende zo onze geest voor tot dan toe onvoorstelbare mogelijkheden. Na een zijdelingse uitstap naar het kubisme aan het begin van zijn carrière, maakte de kunstenaar naam met Nude Descending a Staircase (1912), een revolutionaire combinatie van abstractie, kubisme en futurisme met een naakt, aanwezig in de titel en controversieel vanwege het mechanische karakter. Uit dezelfde periode dateren Duchamps eerste uitstapjes naar de nu emblematische ready-mades, objecten die bij toeval gevonden leken te zijn en door de maker als kunst werden gepresenteerd. Hiertoe behoren Bicycle Wheel (1913), Bottle Holder (1914) en een sneeuwschep getiteld Anticipation of a Broken Arm (1915).
Duchamp nam hier echter geen genoegen mee en wekte verbazing bij traditieminnende kijkers met werken als L.H.O.O.Q.(1919), waarin hij een goedkope kopie van Da Vinci's Mona Lisa met een geschilderde baard en snor presenteerde en waarvan de titel, alsof dat nog niet genoeg was, een woordspeling bevatte die in het Frans klonk als "Elle a chaud au cul" (letterlijk "Ze heeft een hete kont", en die vertaald kan worden als "Ze is seksueel opgewonden").
Dit Boek distilleert alle stoutmoedigheid en het schandaal waarmee de kunst van Marcel Duchampen gepaard ging in een verzameling van zijn essentiële werken en presenteert niet alleen een baanbrekende schepper, maar ook een cruciale periode in de westerse kunst. Het is hier dat, tussen aanvallen op de oude meesters en de gebroken poëzie van gevonden voorwerpen, de kunstwereld voor het eerst evolueerde van "retinale" ervaringen naar een meer conceptuele praktijk.

Over de auteur

Janis Mink studeerde kunstgeschiedenis aan Smith College en promoveerde in Hamburg onder leiding van Martin Warnke. Momenteel is ze schrijver en tentoonstellingscurator.

Uitgeverij: Taschen